Moralność pani Dulskiej - opracowanie
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki

Czas, miejsce akcji, budowa utworu

Miejscem akcji jest niewątpliwie Lwów. Autorka podaje nie tylko szczegóły topograficzne, jak Wysoki Zamek (popularne miejsce spacerów, często chodzi tam Dulski), odległa dzielnica Zamarstynów, podlwowska miejscowość Brzuchowice. Przeprowadzki do jednej z nich obawia się Dulska w razie ujawnienia skandalu w rodzinie. Ponadto bohaterowie posługują się tamtejszymi pieniędzmi – są to guldeny, reńskie, korony, centy. W języku dostrzec... więcej



Krytyka mieszczaństwa

Zapolska skupiła się na analizie charakterów postaci. Posłużyły jej one do krytyki mieszczaństwa – warstwy, której nienawidziła. Ukazała egoizm, obłudę, prymitywizm myślowy, bezguście i skąpstwo.Według samej autorki na końcu utworu morduje się duszę ludzką. O tym morderstwie mówi Mela. Utwór wpisuje się w wyraźny w Młodej Polsce nurt krytyki społeczeństwa, przede wszystkim mieszczaństwa. To z tej warsty pochodzą filistrzy.... więcej



„Moralność pani Dulskiej” jako dramat naturalistyczny

Gabriela Zapolska na wiele lat przed napisaniem „Moralności pani Dulskiej” zafascynowana była realizmem i naturalizmem. Uważała, że za ich pomocą będzie mogła najlepiej spożytkować drzemiące w niej pomysły, wizje oraz ambicje. Jak pisze Irena Nowacka:
„Chciała w swoich dziełach ukazać «nagą» prawdę życia, odsłaniając ciemne strony rzeczywistości – wołać o ratunek dla pokrzywdzonych i szukać...
więcej



„Moralność pani Dulskiej” jako tragifarsa kołtuńska

„Tragifarsa kołtuńska” to podtytuł, jaki Zapolska nadała swojemu dziełu. Czym zatem jest kołtun? W „Słowniku literatury polskiej” czytamy:
„«Kołtun» jest mieszanką tępoty, sprytu i cynizmu. (…) Kołtuni uważają swój sposób życia za jedynie właściwy, choć polega on na świadomym krzywdzeniu innych ludzi”.
A czym w takim razie jest farsa? Odpowiedź możemy odnaleźć w „Słowniku... więcej



Dulszczyzna

Dulszczyzna – wszelkie negatywne cechy filistra i kołtuna: zakłamanie, obłuda, fałsz. Zespół cech charakteryzujących się przede wszystkim podwójną moralnością: inną dla siebie i swoich najbliższych, inną dla pozostałych ludzi, dbałością o pozory. Dulska myśli tylko o tym, co o niej powiedzą inni ludzie. Jej zasada o praniu brudów w domu to filisterska pseudomoralność i efekt kierowania się w życiu prawidłami drobnomieszczańskimi.... więcej



Uniwersalny charakter Moralności pani Dulskiej

O uniwersalności utworu Zapolskiej najlepiej świadczy fakt, iż stworzone przez nią pojęcie „dulszczyzny” jest wciąż żywe. Cechy osobowościowe, jakimi autorka obdarzyła główną bohaterkę dzieła i jej rodzinę, do dziś możemy obserwować wokół siebie. „Moralność pani Dulskiej” niesie ze sobą przesłanie natury społecznej, etycznej i psychologicznej. Potencjał drzemiący w sztuce szybko dostrzegli współcześni... więcej



Język, komizm Moralności pani Dulskiej

Język Jest ogromną zaletą utworu. Z pewnością czerpała tu Zapolska ze swojego aktorskiego doświadczenia. Zgodnie z zasadami naturalizmu język jest prosty; to niemal mowa potoczna, dlatego występują prymitywizmy, dialektyzmy. Składnia też ma być prosta, a to oznacza, że niekoniecznie poprawna. Każdy bohater posługuje się swoim specyficznym językiem. Zdania Dulskiej są pełne, okrągłe, czuć w nich ogromną pewność siebie. Zbyszko... więcej



Tragikomedia - wyjaśnienie pojęcia

Tragikomedia obejmuje utwory łączące elementy tragedii i komedii. Idea gatunku znana była już w starożytności (rozważania w Poetyce Arystotelesa, niektóre tragedie Eurypidesa mające pomyślne zakończenie, np. Ifigenia w Taurydzie); nazwa pochodzi od Plauta, który posłużył się nią jako określeniem własnego utworu. Poetyka nowożytnej tragikomedii ukształtowała się w renesansie, nawiązywała zarówno do tradycji antycznych, jak i do różnorodnych... więcej